اوّلى ، مؤثر و مفيض است و افاضهء فيض از ناحيهء فيّاض حقيقى ، بدون تأثير و توسط اين وسائط امكان‌پذير نيست » . و به عبارت ديگر ، اين وسايط را به ايجاب يا غير ايجاب ، جزء علل فاعلى معلولات بگيرند ، اين معنى خلاف آيات و روايات زيادى است كه دلالت دارند بر اينكه علّت فاعلى ايجاد كاينات و خالق مخلوقات ، خداوند متعال است و هر كجا نيز وسايط و فواعلى - مانند ملائكه - به اذن او در بين آمده باشد ، بر حسب مصالحى است ، و آن فاعليت و واسطه بودن هم - بر خلاف قول حكما در عقول عشره - ذاتى آن فواعل و وسايط نيست كه در نتيجه صدور افعال و افاضهء فيوض ، منحصراً بالايجاب ، و لزوماً از مجراى آنها صورت‌پذير باشد و گذشته از اين قول به فاعليت ذاتى صوادر و وسايط در برابر فاعليت ذاتى حقّ ، شرك است خواه از فاعل تعبير به عقل شود و يا به نور پيغمبر صلى الله عليه و آله . مضافاً بر اينكه همانطور كه هر بنده مىتواند بدون واسطه با خدا مرتبط شود و : « أَخْلُو بِهِ حَيْثُ شِئْتُ لِسِرّي بِغَيْرِ شَفِيعٍ فَيَقْضى لِي حاجَتِي » ؛ « خلوت كنم با او هر جا بخواهم براى راز دلم بىواسطه و حاجتم را برآورد » . بگويد ، خدا به طريق اولى مىتواند فيض خود را در هر حال و هر مكان ، بدون واسطه به او برساند . اضافه بر اينها ، بين اين نظر و روايات و احاديث ، نمىتوان سازگارى كامل داد ؛ زيرا اگر صادر اوّل ، نور جميع حضرات عليهم السلام باشد ، صادر دوم نور كيست ؟ و اگر نور شخص پيغمبر باشد ، و ساير معصومين به سلسله مراتب صادر باشند ، به طور مستقيم با كلام حكما تطبيق نمىكند . و به هر حال ، اگر مبانى حكما در اين مورد به نحوى تقرير شود كه اشكالى پيش نيايد ، و شرك و ايجاب و محاذير ديگر لازم نشود و برهان قاطع هم بر آن اقامه شود